[ 26 ] آيهء ششم : « وَ مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَيْكُمْ حُجَّةٌ إِلَّا الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِي وَ لِأُتِمَّ نِعْمَتِي عَلَيْكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ « 1 » » ؛ « از هر جا ( شهر و ديار ) خارج شدى و به هر نقطه‌اى روى آوردى ، صورت خود را به هنگام نماز ، متوجّه مسجد الحرام كن و شما مسلمانان هر جا كه شما بوده باشيد ، روى خود را به سوى آن كنيد . اين تغيير قبله به خاطر آن صورت گرفت كه مردم حجّتى بر ضدّ شما نداشته باشند ؛ مگر كسانى از آنان كه ستم كرده‌اند . از آنان هرگز نترسيد و تنها از من بترسيد اين به خاطر آن بود كه شما را تكامل بخشم و از قيد تعصّب برهانم ، و نعمت خود را بر شما تمام كنم تا هدايت شويد » . چند نكته بحث و بررسى راجع به اوّل اين آيه قبلا بيان گرديد و چند نكته‌اى باقى مانده است كه بايد مورد توجّه قرار بگيرد . 1 - انگيزه و سبب تكرار « مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ . . . » چيست ؟ چند وجه براى آن بيان شده است : وجه اوّل : آن است كه تكرار از باب تأكيد لفظى مىباشد ؛ زيرا تأكيد لفظى هم در مفرد مىآيد و هم در جمله . وجه دوّم : آن است كه تكرار مزبور به خاطر تأكيد فرمان قبله ، است ؛ زيرا هر حكمى از احكام شرعى در معرض احتمال نسخ است . تأكيد مسئلهء قبله ، احتمال نسخ آن را از ميان برمىدارد . وجه سوّم : آن است كه تكرار « مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ » به اين جهت است كه كلام ما بعد آن ، به آن مربوط مىشود ؛ همان‌گونه كه در قول خداوند در اين آيه مىخوانيم ، « لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ . . » ؛ « تا آنكه مردم حجّتى بر ضدّ شما نداشته باشند » ، يعنى تكرار « مِنْ حَيْثُ » براى بيان جملهء مذكوره مىباشد . و همچنين در آيهء قبلى كه جملاتى ، بعد از « مِنْ حَيْثُ » بيان شده است . وجه چهارم : آن است تا آن جايى كه حمل نمودن كلامى بر معنايى ممكن باشد ، بر همان معنا حمل خواهد شد و تا ضرورت و اضطرارى ، در كار نباشد ، از آن

--> ( 1 ) . سوره بقره ، آيه 150 .